Wieloryby i zorza polarna w Tromso: jedno i drugie w tym samym zimowym dniu

Wieloryby pracują w świetle. Śledzie zimują w głębokich fiordach na północ od Tromsø, a orki i humbaki, które za nimi podążają, żerują przez te kilka godzin, gdy załogi mogą dostrzec fontannę wody lub chmarę mew znaczącą powierzchnię. Dlatego łodzie wypływają między ósmą a dziewiątą rano nawet w czasie nocy polarnej: wykorzystują każdą minutę zmierzchu, który trwa mniej więcej od dziesiątej do drugiej.

Zorza potrzebuje ciemności. Owala struktura rozciąga się nad północną Norwegią przez całą zimę, a im głębszy błękit nieba, tym silniejszy spektakl — w praktyce oznacza to godziny po zacumowaniu łodzi. Przewodnicy polujący na zorzę jadą w głąb lądu lub wzdłuż wybrzeża, by znaleźć czyste niebo, czasem przekraczają granicę z Finlandią, jeśli prognoza tego wymaga, i zwykle są w trasie między szóstą wieczorem a północą.

Tak składa się cały dzień. Wieloryby od rana do wczesnego popołudnia, ciepła godzina w hotelu, zorza od wieczora. W czasie nocy polarnej wszystko rozgrywa się pod niebem, które przez cały dzień pozostaje głęboko niebieskie — i właśnie po to ludzie tu przyjeżdżają.

Rano. Dzień z obserwacją wielorybów w Tromsø zaczyna się przy nabrzeżu między ósmą a dziewiątą. Niezależnie od tego, który statek wybrałeś, jesteś na wodzie, gdy niebo przechodzi przez całą paletę barw, a załoga pracuje przy przynęcie z ptakami. Rejsy trwające od sześciu do dziewięciu godzin kończą się między drugą a piątą po południu.

Późne popołudnie. To godzina, która decyduje o wieczorze. Rozgrzej się, zjedz porządny posiłek, przebierz w suche ubrania i naładuj telefon. Polowanie na zorzę oznacza długie stanie w bezruchu na zewnątrz, a to zimniejsze niż na statku, gdzie można schować się w salonie.

Wieczór. Wycieczki po zorzę w Tromsø wyruszają mniej więcej między szóstą a ósmą i wracają późno. Przewodnicy kierują się prognozą zachmurzenia, a nie stałą trasą — dlatego ci najlepsi jadą daleko i dlatego samodzielne polowanie z miasta jest trudniejsze, niż się wydaje.

Jeśli zarezerwowałeś dwunastogodzinny dzień na północy za 1 426 zł, 1 343 zł lub 1 544 zł, zaplanuj zorzę na inną noc. Te wycieczki kończą się późno, a przejazdy autokarem są długie; niebo będzie tam także jutro.

Tromsø leży na 69 stopniu szerokości geograficznej północnej, wystarczająco głęboko w kole podbiegunowym, by słońce przez siedem tygodni nie wzniosło się nad horyzont. To zdanie każe ludziom wyobrażać sobie ciemność, a rzeczywistość jest dziwniejsza i lepsza: długa niebieska godzina w środku dnia, szczyty podświetlone różem od dołu i horyzont, który przez godziny świeci pomarańczem, choć słońce pozostaje pod nim.

Dla wielorybów to okno, w którym pracują łodzie. Dla zorzy noc polarna jest darem: niebo jest dość ciemne na pokaz już od wczesnego popołudnia, więc pogodny wieczór daje znacznie więcej godzin szansy niż ten sam wieczór w marcu.

To także wyjaśnia zdjęcia. Płetwa grzbietowa na tle wody w kolorze starego siniaka, ogon schodzący w różowe światło — to jest obraz z obserwacji wielorybów w Tromso z nocy polarnej i należy wyłącznie do tej szerokości geograficznej.

Najpierw chmury, potem aktywność. Turyści przyjeżdżają skupieni na indeksie Kp, dziewięciostopniowej skali aktywności geomagnetycznej, a miejscowi przewodnicy traktują go jako mniejszą połowę pytania. Tromsø leży bezpośrednio pod owalem auroralnym, więc nawet spokojna noc coś daje, gdy niebo jest czyste. Gorąca noc pod grubymi chmurami daje widok na chmury. Dlatego wycieczki za zorzą jeżdżą: gonią dziurę w pogodzie, czasem sto kilometrów w głąb lądu albo przez granicę do Finlandii.

Co sprawdzać i kiedy. Norweski Instytut Meteorologiczny publikuje szczegółowe prognozy zachmurzenia dla regionu, a serwisy zorzowe podają krótkoterminowe szacunki aktywności. Na jedno i drugie warto zerknąć późnym popołudniem w dniu, w którym planujesz wyjść — czyli dokładnie w godzinie, gdy wracasz z łodzi i się rozgrzewasz. Jeśli masz już zarezerwowane polowanie z przewodnikiem, przewodnicy robią to za ciebie i odpowiednio wybierają trasę.

Co robi niebo. Pokazy narastają i gasną w ciągu minut, nie godzin, a ciche przerwy między nimi są częścią wieczoru. Słaby szarozielony łuk nisko nad grzbietem często bywa początkiem czegoś; dla oka jest bledszy niż na zdjęciach, bo matryca aparatu zbiera światło przez kilka sekund, a ludzkie oko działa natychmiast. Obie wersje są warte stania na zewnątrz.